Spronken & Co Advocaten

19-11-2011
Exclusieve Bierafnamebindingen in de Horeca zijn aanvaardbaar en noodzakelijk als ze redelijk zijn.

Koninklijke Horeca Nederland (KHN) heeft een rapport laten vervaardigen waaruit moet blijken dat exclusieve afnamebindingen terzake bieren en andere dranken dan bieren (restpakket) moeten verdwijnen omdat deze bedingen niet redelijk zijn en de vrije concurrentie in de weg zouden staan. Wij - als Meesters in het Horecarecht - vinden de wijze waarop dit rapport tot stand is gekomen (telefonische en internetinformatie en feitelijk onderzoek op minder dan 50 adressen) discutabel zeker nu uit dit rapport niet blijkt dat daaraan juridische kennis, ervaring en expertise van de brouwerijwereld ten grondslag ligt dan wel dat hoor en wederhoor adequaat is gehanteerd.

1. Tap-en koelmaterialen (vaten) worden doorgaans in bruikleen gegeven (dus om niet) met als verplichting daarmee het bier van de desbetreffende brouwerij te koelen en te tappen. Logisch, want een brouwerij geeft geen tap-en koelmaterialen in bruikleen (vaak betreft het investeringen van 10 K of meer) om daarmee het bier van een andere (concurrerende) brouwerij te koelen en te tappen. Een exclusieve afnameverplichting wordt bij tap- en koelmaterialen nagenoeg nooit opgenomen, de ondernemer kan zo overstappen op een ander biermerk. De desbetreffende andere brouwerij neemt de tap-en koelmaterialen over en de ondernemer merkt er niets van, hetzelfde geldt in de regel voor kelderbierinstallaties (tanks) waarvoor een aanmerkelijk hogere investering geldt. Afhankelijk van het aantal hectoliters bier dat afgenomen wordt krijgt de horecaondernemer een (staffel) korting op de door hem afgenomen en betaalde hectoliters op de bij de brouwerij geldende bierprijs.

2. Aan horecaondernemers in een eigen pand dan wel een pand dat niet van de brouwerij wordt gehuurd worden in bepaalde gevallen geldleningen verstrekt tegen een marktconforme rente en met zekerheden zoals een pandrecht op de inventaris, een huurintredingsrecht of een borgtocht. De brouwerij loopt daarmee een risico dat een bank kennelijk niet wil lopen en waartegenover de brouwerij de ondernemer vijf jaar exclusief mag binden op bieren en andere dranken dan bieren. Afhankelijk van het aantal hectoliters bier dat afgenomen wordt krijgt de horecaondernemer een (staffel) korting op de door hen afgenomen en betaalde hectoliters op de bij de brouwerij geldende bierprijs. Dit betreft Grolsche, AB-Inbev en Bavaria.Brouwerijen met een kleiner marktaandeel dan 5 % mogen tien jaar exclusief binden, Heinken mag alleen in eigen (huur) panden exclusief binden op pils van de tap.

3. In eigen panden en panden die de brouwerij inhuurt om door te verhuren mag exclusief gebonden worden op bieren en andere dranken dan bieren gedurende de looptijd van de huurovereenkomst, zoals gezegd mag Heineken alleen exclusief binden op pils van de tap in haar eigen panden en ingehuurde panden. De hot potato bij exclusieve afnamebedingen in van de brouwerij gehuurde panden is de (gestaffelde) hectoliterbonuskorting die de brouwerij gelet op de vigerende Europese regelgeving niet hoeft te geven maar in de praktijk wel vaak geeft als de ondernemer/huurder een bepaald volume bieren afneemt die hij ook betaalt. Hoewel formeel geen communicerende vaten (of tanks) kan de hoogte van de huurprijs ook een rol spelen bij het al dan niet toekennen van een hectoliterbonuskorting in een huurpand. Onze stelling is dat een ondernemer/huurder die een bepaald volume afneemt, zijn huurpenningen en bieren stipt betaalt ook aanspraak heeft op een marktconforme hectoliterbonuskorting op straffe van nietigheid van de desbetreffende exclusieve afnamebinding in een van de brouwerij gehuurd pand.
Exclusief binden (met een marktconforme hectoliterkorting cq marktconforme voorwaarden) in een eigen of ingehuurd pand is vanzelfsprekend in onze visie, het is de brouwerij die mag bepalen wat er gebeurt in haar eigen panden en in de panden die zij inhuurt waarbij niet vergeten mag worden dat pandeigenaren graag aan brouwerijen verhuren vanwege de zekerheid dat ook de huurpenningen stipt betaald worden. Wat een marktconforme hectoliterbonuskorting is dan wel wat marktconforme voorwaarden (leningen) is makkelijk te bepalen, het moet (in onze visie) gaan om een bijzonder financieel of economisch voordeel voor de ondernemer dat een exclusieve afnamebeding rechtvaardigt.

Daarmee halen wij van stal het criterium dat gold in de "oude" bierverordening 1984/83 met de visie dat dit citerium moet gelden voor alle exclusieve afnamebindingen, ook in van de brouwerij gehuurde panden. De biermarkt heeft behoefte aan een zekere regelmaat en zekerheid, terzake de tap-en koelmaterialen en de kelderbierinstallaties is die er, het systeem tussen de brouwerijen en voor de ondernemers functioneert goed. Het alternatief is dat de ondernemer zelf tap- en koelmaterialen of een kelderbierinstallatie moet aanschaffen en vrij kan inkopen waar hij wil. Dat kan in een eigen pand of in een niet van de brouwerij gehuurd pand, de ondernemer is zo vrij als een vogel. Maar als de ondernemer alsdan geld moet lenen om deze spullen aan te kopen of een inventaris aan te kopen of intern te verbouwen dan geeft de bank niet thuis en wordt de brouwerij gevraagd om een lening te verstrekken wat de brouwerij sec gezien ook liever niet doet vanwege alle risisco´s die daaraan verbonden zijn. Een exclusief afnamebeding is in een dergelijke situatie volstrekt redelijk als er bijzonder voordeel wordt gegeven in de vorm van een marktconforme rente en een marktconforme staffelkorting als de lening correct afgelost wordt en de bieren stipt worden betaald.Het probleem in de horeca is niet de rol van de brouwerij die exclusief wil en mag binden maar dat zijn de banken die niet willen financieren en last but not least ook veel horecaondernemers zelf die hun zaken beter op orde zouden moeten hebben. Brouwerijen willen bier verkopen en durven de concurrentie graag aan als zij geen tap- en koelmaterialen om niet hoeven te verstrekken en niet hoeven te financieren. Dan concurreren zij op prijs en op merk en op sfeer en dan wordt bier weer emotie ! Wat ons betreft functioneert de bierwereld onder de huidige regelgeving goed en nog beter als het oude criterium "bijzonder financieel of economisch voordeel" wordt ingevoerd terzake alle exclusieve afnamebedingen, ook in exclusieve afnamebedingen in van de brouwerij gehuurde panden.

Léon Spronken & Suzanne Moonen